Deklinacja III w języku łacińskim

[Jerzy IV]

1. Deklinacja III - odmiana rzeczownika.
Do deklinacji III należą rzeczowniki rodzaju męskiego, żeńskiego i nijakiego mające różne zakończenia nominatiwu, w genetiwie singularis zakończone na –is.

Uwaga:

Rzeczowniki rodzaju męskiego w nominatiwie kończą się na: -or, -os, -er, -es (nierównozgłoskowe)
Rzeczowniki rodzaju żeńskiego w nominatiwie kończą się na: -as, -aus, -is, -es (równozgłoskowe), -s z poprzedzającą spółgłoską, -do, -go, -io, -us (gen. -utis lub -udis)
Rzeczowniki rodzaju nijakiego w nominatiwie kończą się na: -e, -al, -ar, -men, -ma, -ur, -us (genetiwus -oris lub -eris).
Pamiętaj:

W deklinacji III występują trzy typy odmiany:

spółgłoskowa,
samogłoskowa,
mieszana.
Uwaga: Rzeczowniki rodzaju męskiego i żeńskiego mają taką samą odmianę.

[Jerzy IV]

1. Deklinacja III - odmiana rzeczownika.
1.1. Typ spółgłoskowy.
Według typu spółgłoskowego odmieniamy rzeczowniki rodzaju męskiego, żeńskiego i nijakiego. Są to rzeczowniki:

- nierównozgłoskowe z tematem na jedną spółgłoskę,
- następujące wyrazy (rodzina z pieskiem): pater, patris (ojciec); mater, matris (matka); frater, fratris (brat); senex, senis (starzec); iuvenis, iuvenis (młodzieniec); canis, canis (pies); vates, vatis (wieszcz); parens, parentis / pl. parentes, parentum (rodzic/rodzice).

Pamiętaj: Rzeczowniki nierównozgłoskowe to te, które w nominatiwie i genetiwie singularis mają różną ilość sylab, np.:

- nominatiwus singularis: o-ra-tor (3 sylaby), genetiwus singularis: o-ra-to-ris (4 sylaby),
- nominatiwus singularis: mons (1 sylaba), genetiwus singularis: mon-tis (2 sylaby).
Temat na jedną spółgłoskę oznacza, że po odrzuceniu w genetiwie singularis zakończenia -is na końcu tematu pozostaje jedna spółgłoska, np.

orator, oratoris (mówca): temat orator- posiada na końcu jedną spółgłoskę (-r); orator należy do typu spółgłoskowego,
mons, montis (góra): temat mont- na końcu ma dwie spółgłoski (-nt); mons nie należy do typu spółgłoskowego.