Sejm Walny XXX VII MMXXV

[Samuel Radziwiłł]

ZA

[Konrad Radziwiłł]

Głosowanie zamykam, z werdyktem pomyślnym.
Proszę Fryderyka o wygłoszenie swojego pomysłu.

[Jerzy IV]

Moim pomysłem jest wprowadzenie do zapisów konstytucji o majątkach, lub stworzenie nowej konstytucji sejmu walnego, aby nie można było kupować miast wojewódzkich tzn. stolic województwa.
Jako, że obecnie już niektóre majątki mają swoją stolicę w mieście wojewódzkim, to można zrobić zapis, że miasta wojewódzkie kupione przed 1 listopada 2025 mogą pozostać z posiadaniu właścicieli prywatnych jako wyjątek. Alternatywnie można nie robić takiego wyjątku, ale wtedy sporo szlachciców, będzie musiało sprzedać takie miasta. A co wtedy z tymi, którzy takowe miasta posiadają w ordynacji?

[Wilhelm Zygmunt von Zugdam]

Moim pomysłem jest wprowadzenie do zapisów konstytucji o majątkach, lub stworzenie nowej konstytucji sejmu walnego, aby nie można było kupować miast wojewódzkich tzn. stolic województwa.
Jako, że obecnie już niektóre majątki mają swoją stolicę w mieście wojewódzkim, to można zrobić zapis, że miasta wojewódzkie kupione przed 1 listopada 2025 mogą pozostać z posiadaniu właścicieli prywatnych jako wyjątek. Alternatywnie można nie robić takiego wyjątku, ale wtedy sporo szlachciców, będzie musiało sprzedać takie miasta. A co wtedy z tymi, którzy takowe miasta posiadają w ordynacji?

A jaki będzie los miast wojewódzkich, które nie będą w niczyich rękach? Staną się miastami królewskimi, w których będą mogli osiedlać się mieszczanie, Będą należeć do państwa i być dochodem do jego szkatuły, czy będą służyć jakimś innym celom?

[Maurycy Orański]

Właściwie jakie byłoby ratio legis (powód wprowadzenia) tego przepisu, synu?

[Jerzy IV]

Moim pomysłem jest wprowadzenie do zapisów konstytucji o majątkach, lub stworzenie nowej konstytucji sejmu walnego, aby nie można było kupować miast wojewódzkich tzn. stolic województwa.
Jako, że obecnie już niektóre majątki mają swoją stolicę w mieście wojewódzkim, to można zrobić zapis, że miasta wojewódzkie kupione przed 1 listopada 2025 mogą pozostać z posiadaniu właścicieli prywatnych jako wyjątek. Alternatywnie można nie robić takiego wyjątku, ale wtedy sporo szlachciców, będzie musiało sprzedać takie miasta. A co wtedy z tymi, którzy takowe miasta posiadają w ordynacji?

A jaki będzie los miast wojewódzkich, które nie będą w niczyich rękach? Staną się miastami królewskimi, w których będą mogli osiedlać się mieszczanie, Będą należeć do państwa i być dochodem do jego szkatuły, czy będą służyć jakimś innym celom?

Nie myślałem o tym. Ale gdyby miasta te miały stać się majątkami królewskimi to nie wiem czy wystarczyłyby one same, czy nie trzeba by wtedy prócz tego zakupić jakiś okolicznych wsi i zrobić kilkanaście majątków. Mogłyby zwyczajnie stać puste i zwyczajnie nie być wykupywane. Taka sytuacja, że w mieście mogą osiedlać się mieszczanie to jest w przypadku Miast Królewskich. Ale moją intencją nie jest uczynienie nagle ponad kilkunastu miast królewskich, a każde potrzebowałoby swego działu, co oznacza spore wydłużenie forum. Obecnie liczba Miast Królewskich jest raczej dobra. Pokrywa znacznie obszary i powinna wystarczyć mieszczanom, szczególnie, że nie ma ich znowu tak wielu.

Właściwie jakie byłoby ratio legis (powód wprowadzenia) tego przepisu, synu?

Głównie chodzi o to aby ograniczyć wykup miast wojewódzkich, czyli de facto tych najważniejszych w danym województwie. Bo tak to miasta te mogą swobodnie być wykupywane przez szlachtę i może prowadzić to do tworzenia niebotycznie wielkich majątków. W realnej RON raczej większość szlachty miała wieś, może kilka, a u nas powoli się tworzy taki system, że mamy samą magnaterię dysponującą majątkami sięgającymi całych województw, lub nawet regionów.
Wiadomo w realu to miasta te najpewniej były Miastami Królewskimi, no ale u nas nie ma sensu z nich takowych robić. Niezależnie od tego, żaden szlachcic nie był właścicielem Kijowa, Łucka, czy Warszawy, czy Poznania.

[Maurycy Orański]

Czyli "bo tak"... Nie przekonuje mnie to. Co to da? Równie dobrze można kazać mi oddać Pilzno i Wojnicz bo to siedziby starostwa i kasztelanii. W realu sporo tego było. A my nie musimy tego rekonstruować.

[Jerzy IV]

Czyli "bo tak"... Nie przekonuje mnie to. Co to da? Równie dobrze można kazać mi oddać Pilzno i Wojnicz bo to siedziby starostwa i kasztelanii. W realu sporo tego było. A my nie musimy tego rekonstruować.

W starostwa i kwestie kasztelanii, czy innych funkcji, urzędów się nie bawimy, dlatego raczej nigdy by nikt nie wnioskował o takie działania. tutaj jednak chodziło o zatrzymanie wykupu najważniejszych w państwie miast. Bo za jakiś czas, to tak daleko zajdzie wykupywanie tych stolic województw, że gdzie by nie miał zostać zwołany sejmik czy to koronny czy litewski, to będzie to ciągle miasto w rękach czyiś, prywatnych. Niby nie jest to jakieś złe, ale teoretycznie RON jest wielka i teoretycznie jak jest sejmik zwoływany przez władze a nie przez dowolnego szlachcica (po upływie czasu), to powinien być zwoływany do jakiegoś miasta najlepiej nie prywatnego. Co innego jak termin minie to dany szlachcic może sobie zwołać sejmik do swojego miasta prywatnego. No ale za niedługo to zbraknie miast nie prywatnych. Szczególnie na północy kraju.

Nie mniej dobrze, ja przyjmuję, że moje argumenty mogą być niewystarczające i możemy też z takiej propozycji zrezygnować.

[Olizar Kierdej]

Panowie, mam tylko głos doradczy, ale powiem, że idea wykupienia jest, według mnie, dobra. Kto wie, może i niema sensu z tych miast robić miasta wojewódzkie, ale państwo mogłoby ich zbudować na podstawie realnych wzorów, budując kościoły, cerkwie, klasztory, zamki itd. W wypadku niedawnie wykupionego Łucka, to na takie coś mam nadzieje i od jutro zacznę pracę nad planem tego miasta.

No i można by było w przyszłości pozwolić szlachcie budować tam pałacyki, lub nie. Chociaż w kilku takich stolicach województw, gdzie planuję kupować wsi, postawiłbym takie budowle.

Dziękuję za wysłuchanie

[Konrad Radziwiłł]

To może zróbmy, że część miast jest poprostu niebotycznie droga i żeby wykupić trzeba wydać fortune? Albo niech państwo wykupi główne miasta, może nie róbmy tutaj takich ograniczeń, nie jesteśmy rekonstrukcja 1:1, a jednak każdy chce kupić ważne dla siebie miasta np taki Tarnów czy Lublin.

Niemniej nie torpeduje pomysłu, czekam na rozwiniecie.